Zbulimi i shtatoreve, përmendoreve, busteve e pllakave përkujtimore në Gjilan dhe rrethinë, na kthen në një periudhë kohore e cila përcillej atëherë me terrorin e paparë, i shkaktuar nga regjimi, i cili, me shekuj nuk ka dashur që në këtë vend të jetojnë shqiptarët si popull. Kujtimi i të kaluarës së vështirë, i përkujtimit të të rënëve për liri, janë shumë të tmerrshme, por edhe të lavdishme njëkohësisht.